๒. พระอัฐิ และอัฐิบรรพชนสกุล ณ นคร, โกมารกุล ณ นคร และจาตุรงคกุล

 
ภาพโต๊ะหมู่บูชาพระอัฐิ และอัฐิบรรพชนสกุล ณ นคร, โกมารกุล ณ นคร และจาตุรงคกุล ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ทรงให้จัดขึ้น เพื่อบำเพ็ญพระกุศล เมื่อครั้งเสด็จมาเมืองนครศรีธรรมราช ครั้งที่ ๕ ระหว่างวันที่ ๓ - ๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๔๔๘ โดยภาพนี้ทรงให้บันทึกภาพไว้เมื่อวันที่ ๖ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๔๔๘ ณ หอนั่ง จวนเจ้าเมืองเดิม (บริเวณศาลากลางจังหวัดนครศรีธรรมราชปัจจุบัน) คราวเดียวกับงานเสด็จพระราชทานเพลิงศพเจ้าจอมมารดาน้อยใหญ่ (เจ้าจอมมารดาพระองค์เจ้าเฉลิมวงศ์ในล้นเกล้ารัชกาลที่ ๓) และท่านผู้หญิง ม.ร.ว.หญิง ดาวเรือง ซึ่งเป็น ท่านป้า และท่านแม่ของเจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (พร้อม ณ นคร) จางวางเมืองนครศรีธรรมราช ในงานวัดสวนป่าน
 
ตามหนังสือกราบทูลสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เกี่ยวกับเรื่องอัฐิต้นตระกูล จากหนังสือบันทึกประวัติ พลเอก เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (แย้ม ณ นคร) พิมพ์ในการพระราชเพลิงศพของท่าน ณ เมรุหน้าพลับพลาอิสริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส วันอังคารที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๐๕ ((( ความตอนหนึ่งว่า ))))
 
วันที่ ๒๒ ธันวาคม รัตนโกสินทรศก ๑๒๒ (พ.ศ.๒๔๔๗) ขอพระราชทานกราบทูล ทราบฝ่าพระบาท ข้าพระพุทธเจ้าได้ทราบเกล้า ฯ โดยกระแสรับสั่งให้กราบทูลพระนามอัฐิ และอัฐิต้นตระกูลว่าท่านองค์ใดประจุโกศอย่างไร พระเดชพระคุณหาที่สุดมิได้ พระอัฐิต้นตระกูลที่รักษาบูชาอยู่ในบ้านต่อมาถึงสมัยนี้
 
ที่ ๑ อัฐิท่านเจ้าพระยานคร ( พัฒน์ ) โกศกาไหล่ทองใหญ่อย่างเก่า
 
ที่ ๒ พระอัฐิล้นเกล้าล้นกระหม่อมกรมพระราชวังบวรสถานมงคลมหาศักดิ์พลเสพย์ โกศทองคำลงยามีฐานระย้าแก้ว
 
ที่ ๓ พระอัฐิเสด็จเฉลิมวงศ์ โกศทองคำแปดเหลี่ยมลงยามีฐานไม้ปิดทอง สองพระโกศนี้สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานออกไป ได้ทราบเกล้าด้วยท่านผู้ใหญ่เล่าว่า เมื่อล้นเกล้าล้นกระหม่อมกรมพระราชวังบวร ฯ ทรงพระประชวรอยู่นั้น ได้ถวายบังคมทูลพระกรุณาต่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ส่งพระอัฐิของพระองค์ท่านออกไปไว้ที่เมืองนคร พระราชทานไปกับท่านเจ้าคุณปู่ พระอัฐิเสด็จเฉลิมวงษ์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รับสั่งว่า พระอัฐิล้นเกล้าล้นกระหม่อมกรมพระราชวังบวรฯ ก็ได้ออกไปอยู่ที่เมืองนครแล้ว พระอัฐิเสด็จเฉลิมวงษ์พระราชทานให้ไปอยู่ด้วยกัน พระราชทานออกไปกับเจ้าคุณบิดาข้าพเจ้า
 
ที่ ๔ พระอัฐิเสด็จธรรมราช โกศโถทรงขันกาไหล่ทองคำ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานออกไป พระกระแสรับสั่งเหมือนกันกับพระอัฐิเสด็จเฉลิมวงศ์ พระราชทานออกไปกับข้าพระพุทธเจ้า
 
ที่ ๕ อัฐิคุณจอมมารดาใหญ่ในล้นเกล้าล้นกระหม่อมพระราชวังบวร ฯ โกศกาไหล่ทองคำ
 
ที่ ๖ อัฐิคุณจอมมารดานุ้ย ในเสด็จธรรมราช โกศกาไหล่ทองคำ
 
ที่ ๗ อัฐิพณหัวเจ้าท่านเจ้าพระยานคร ( น้อยคืนเมือง ) โกศทองคำจำหลักลาย
 
ที่ ๘ อัฐิท่านข้างในคือเจ้าคุณหญิงอิน โกศกาไหล่ทอง
 
ที่ ๙ อัฐิท่านเจ้าพระยานคร ( น้อยกลาง ) โกศทองคำสลักลาย
 
ที่ ๑๐ อัฐิท่านเจ้าพระยามหาศิริธรรมผู้รักษากรุงเก่า โกศกาไหล่ทองคำ ท่านเล็กส่งออกไป
 
ที่ ๑๑ อัฐิคุณน้อยหญิง โกศถมยาดำตะทอง
 
ที่ ๑๒ อัฐิท่านพระยาเสน่หามนตรี โกศกาไหล่ทองคำ
 
รวม ๑๒ โกศ แต่อัฐิท่านเล็กนั้นหาได้ส่งไปเมืองนครไม่
 
ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
 
พระยาวรเดชศักดาวุธ
 
(((หมายเหตุ ขยายความ ๑๒ โกศข้างต้น)))
 
(๑) เจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (พัฒน์) จางวางเมืองนครศรีธรรมราช เป็นต้นสกุล ณ นคร
 
(๒) สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิ์พลเสพ (พระองค์เจ้าอรุโณทัย) กรมพระราชวังบวร (วังหน้า) ในรัชกาลที่ ๓
 
(๓) พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าเฉลิมวงศ์ ในรัชกาลที่ ๓
 
(๔) พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น ๑ พระองค์เจ้าหญิงปัทมราช พระธิดากรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท ในรัชกาลที่ ๑
 
(๕) เจ้าจอมมารดานุ้ยใหญ่ ในรัชกาลที่ ๑ ธิดาเจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (พัฒน์) เป็นพระชนนีสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิ์พลเสพ
 
(๖) เจ้าจอมมารดานุ้ยเล็ก ในกรมพระราชวังบวร รัชกาลที่ ๑ ธิดาเจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (พัฒน์) เป็นเจ้าจอมมารดาพระองค์เจ้าหญิงปัทมราช
 
(๗) เจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราช (น้อย) สำเร็จราชการเมืองนครศรีธรรมราช
 
(๘) ท่านผู้หญิงอิน ศรีธรรมโศกราช เป็นธิดาพระยาพินาศอัคนี ราชินีกุลสาย ณ บางช้าง ภริยา เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย)
 
(๙) เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อยกลาง) สำเร็จราชการเมืองนครศรีธรรมราช
 
(๑๐) เจ้าพระยามหาศิริธรรม (น้อยใหญ่) ผู้รักษากรุงเก่า บุตรเจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราช (น้อย) ผู้เป็นต้นสกุล โกมารกุล ณ นคร
 
(๑๑) คุณชี พี่สาวเจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (พัฒน์)
 
(๑๒) พระยาเสน่หามนตรี (น้อยเอียด) บุตรเจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราช (น้อย) ผู้เป็นต้นสกุล จาตุรงคกุล
 
(หมายเหตุเพิ่มเติม) ในคราวพลเอก เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (แย้ม ณ นคร) ทำหนังสือถวาย กับงานที่จัดขึ้นจริง ลำดับการจัดเรียงไม่ตรงกัน และมีโกศเพิ่มขึ้นมาอีก ๑ โกศ
 
ขอบพระคุณภาพจาก คุณภัทรพล เปี้ยวนิ่ม ... เผยแพร่ วันอาทิตย์ที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐
 
 
Visitors: 8,071